Nghề y chua chát

Giờ có nói gì cũng ngụy biện.🙂 Nguời đi rồi có về được đâu ? Còn lương tâm thì hãy để những trường hợp sau có được cơ hội sống :)”
(trích một comment của một độc giả  có nick là Trái Tim)

___________________________________________________________

T. là một cô gái trẻ chừng 20 tuổi. Hiền lành, lễ phép, đẹp thùy mị và trong trẻo. Em nhập viện vì một chứng cảm cúm thông thường. Chuyện tưởng chừng như không thể đơn giản hơn: hạ sốt, giảm đau, chút vitamin… nâng đỡ chờ ngày hết sốt và ra viện.


Chiều hôm ấy, T. kêu nhức đầu. Điều dưỡng vừa cho uống một viên giảm đau thì T. đổ vật ra giường, ngưng thở và hoàn toàn mê man, đồng tử giãn rộng, mất phản xạ ánh sáng một bên. Thời đó chưa có CT, nhưng chẩn đoán thì không gì dễ hơn: chứng xuất huyết do vỡ mạch máu não, gây ngập máu chèn ép các mô não, làm tê liệt các trung tâm hô hấp, vận mạch ở thân não.
Cách duy nhất để duy trì sự sống thực vật cho T. là cho thở máy, duy trì những chức năng hô hấp- tuần hoàn tối thiểu để chờ người nhà đến nhìn mặt lần cuối.

Xuất huyết não không chừa ai cả. Đã có ít nhất hai người thầy dạy dỗ tôi, một người đổ gục xuống bàn siêu âm khi đang khám bệnh, một người quị xuống khi đang phát biểu trong một hội thảo tiêu hóa. Họ đột quị giữa rất nhiều đồng nghiệp, chắc chắn không thiếu sự cứu chữa khẩn trương. Và họ cũng không thắng nổi cái giới hạn của y khoa trong chứng xuất huyết não ngặt nghèo này.

Năm ấy tôi 30 tuổi, mà đến giờ này vẫn không quên được cái cảm giác bàng hoàng khi cắt máy thở, chấm dứt các biện pháp hồi sức cho một thiếu nữ đang xuân, tóc đen, môi hồng như đang ngủ. Nên tôi hiểu lắm cảm giác sốc nặng rất kinh khủng của người nhà trước sự ra đi đột ngột của một thành viên rất trẻ như thế.

Trường hợp thiếu nữ vừa qua đời ở bệnh viện Đà nẵng mà báo chí đưa tin trong những ngày qua cũng không nằm ngoài kịch bản quen thuộc và bi thảm của xuất huyết não. Khi máu đã chảy thành hồ trong nhu mô não, khi não thất đã lụt vì máu, khi những trung tâm hô hấp – tim mạch đã bị chèn ép và tê liệt, thì khả năng sống sót dù được cứu chữa tích cực bằng những biện pháp y khoa tối tân nhất gần như không có. Nói theo từ của dân trong nghề là “tiên lượng rất xấu” hay “không qua khỏi”.
Mà làm gì thì làm, trước mọi ca bệnh nặng, dân trong nghề cũng phải “giữ vững sinh hiệu”, bảo tồn những chức năng tối quan trọng để duy trì sự sống như mạch, huyết áp, hô hấp… rồi mới tính đến những biện pháp đặc hiệu khác. Theo tường trình của đồng nghiệp tôi từ bệnh viện Đà nẵng, như một thầy thuốc đã làm nghề hồi sức trong nhiều năm, tôi có thể hình dung ngay được tính khẩn trương khi cấp cứu ca bệnh này. Chỉ trong vòng một giờ, người bệnh được chuyển ngay từ khoa cấp cứu lên khoa hồi sức để thở máy, nâng đỡ hô hấp. Trong khoảng thời gian đó, các đồng nghiệp tôi đã cho chụp CT để xác định chẩn đoán xuất huyết não. Không bỏ lỡ một nỗ lực nào, họ còn cho chụp thêm một phim CT mạch máu khác để tìm thêm khả năng cứu sống bệnh nhân dù rất nhỏ nhoi là vỡ dị dạng mạch máu não, một bệnh lý có thể phẫu thuật được, dù khả năng thành công rất thấp. (các phim CT này được chụp với dấu ghi nợ, trước khi người nhà đóng tiền, với ngày giờ còn ghi rành rành trên bệnh án và trên bản in phim)
Nhưng các thầy thuốc phẫu thuật thần kinh đã lắc đầu bó tay…
Rõ ràng, không một tòa án y khoa nghiêm túc nào có thể buộc tội hay lên án một qui trình cấp cứu chuẩn mực, nhanh chóng và đúng bài bản như thế. Có trách thì chỉ nên trách trời già cay nghiệt, bắt đi một sinh mạng còn rất trẻ như thế.

Nhưng cũng rõ ràng không kém, là cảm giác ngao ngán khi đọc những thông tin ác ý từ báo chí, những bình luận đầy hỗn xược, mạ lị dành cho những đồng nghiệp của tôi ở Đà Nẵng. Những “bình luận gia” này không phải là dân y khoa, hẳn rồi, nên mới phê phán gay gắt, mau mắn như đúng rồi như thế.

Nhưng từ đâu ra, xã hội chúng ta mang sẵn những định kiến đầy thù nghịch giữa công chúng và y giới như thế?

Câu trả lời chẳng đâu xa, nếu biết rằng trước năm 1975, Sài gòn có 3 triệu dân. Sau 40 năm “xây dựng và phát triển”, dân số Sài gòn đã vượt quá 10 triệu mà không hề có thêm một bệnh viện công lập nào khả dĩ to đẹp, đàng hoàng như bệnh viện Chợ Rẫy. Lại phải gánh thêm bệnh nhân các tỉnh đổ về.
Nên quá tải là phải! Nên phận người khi vào bệnh viện công phải chen chúc nằm đôi, nằm ba, nằm ngoài hành lanh, dưới gầm giường… Thật không bút mực nào tả xiết những thảm cảnh của người dân trong các bệnh viện thời nay, thật chẳng khác chi những trại tị nạn. Cả đôi bên, người nhà, bệnh nhân và nhân viên y tế, không ai không cảm thấy ngột ngạt, bức bối.
Đó là chưa kể những nhũng nhiễu, hạch sách của không ít thầy thuốc, làm cho bức tranh đã đen tối lại càng thê thảm hơn nữa.
Trong khung cảnh bức bối đó, và trên nền tảng của một xã hội đang mục nát về đạo đức, người ta không còn tin nhau nữa. Lòng trắc ẩn, tình đồng loại, sự chia sẻ, biết ơn… dễ dàng biến mất, nhường chỗ cho bạo lực, nghi hoặc, hung hãn. Nên mới có việc mẹ bệnh nhi tát vào mặt bác sĩ của con mình, nên mới có việc nhân viên y tế bị đâm chết, hay bị đổ xăng thiêu sống…

Chuyện kinh khủng như vậy, quả tình “xưa nay hiếm” dưới gầm trời nước Nam này!

Ở một thái cực khác, các quảng cáo theo kiểu “bệnh viện là khách sạn” cũng dẫn đến rất nhiều ngộ nhận: người ta đòi hỏi nhân viên y tế phải hầu hạ thay vì chăm sóc, phục dịch thay vì phục vụ, và tự cho mình cái quyền “muốn gì được nấy” ở bệnh viện. Người ta quên y khoa là một khoa học đòi hỏi sự chuyên nghiệp, và nhân viên y tế là những người chuyên nghiệp. Họ làm việc vì sự sống và sức khoẻ làm đầu, chứ không phải vì sự thoả mãn hay hài lòng của một vài cá nhân quá quắt. Dưới nhãn quan của công chúng, việc cột tay chân bệnh nhân vào giường là vô nhân đạo, phản cảm. Nhưng có ai hiểu cho nếu không làm vậy, con người sảng rượu kia sẽ bứt ngay dây oxy, dịch truyền, quậy phá tưng bừng…

Một ví dụ nhỏ vậy thôi, để thấy rằng đã đến lúc phải xây dựng lại nền tảng cốt lõi của y khoa là sự thấu cảm và tôn trọng nhau từ cả hai phía: bệnh nhân và thầy thuốc. Người ta có thể ban hành những qui chế máy móc và nực cười để dạy thầy thuốc chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi bệnh nhân. Thì cũng nên ấn định những thái độ ứng xử đúng mực từ phía bệnh nhân và người nhà của họ. Vì sẽ không bao giờ có một nền y khoa nhân bản nào được hình thành từ thái độ du côn hay thù nghịch.

Xin thôi cho thói dậu đổ bìm leo, mắng nhiếc nhân viên y tế như một trào lưu.
Xin đừng hằn học với thầy thuốc vì những qui định hành chính về y tế. Họ không đẻ ra nó, mà là một hệ thống thừa ngàn tỷ để xây tượng đài nhưng không đủ tiền để chụp một tấm phim CT miễn phí hay ký nợ cho công dân của mình đang lâm trọng bệnh. Hệ thống đó thừa thì giờ, công sức để đẻ ra đủ thứ qui định răn dạy nhân viên của mình, nhưng chưa bao giờ đề cập đến một hỗ trợ tài chính, luật pháp để bảo vệ người thầy thuốc trước những tai nạn nghề nghiệp như đã xảy ra với đồng nghiệp tôi ở Đà nẵng.

Và xin cho chúng tôi, những người thầy thuốc, được hành nghề trong niềm vui và vinh dự của nghề nghiệp. Không vì hai điều ấy, y khoa là nghề nghiệp bạc bẽo và nhọc nhằn biết chừng nào!

___________

Đã đăng ở tạp chí Người Đô Thị ở đây

25 thoughts on “Nghề y chua chát

  1. Phu

    Thưa bác sỹ Lê Đình Phương ! Con gái tôi đang học ở Mỹ và cứ nhất nhất theo học bác sỹ . Ở Mỹ thì cái nghề này rất được tôn trọng và có thể nói là danh giá cũng được . Nhưng học xong mà về nước làm việc thì tôi thấy sợ quá . Có lần tôi vào thăm một người bạn nằm ở vimec ( của anh Vượng tỷ phú ) . Tôi nghe thấy ( vì họ nói với nhau khá tự nhiên thoải mái vì hình như họ là đại gia hay quan chức cỡ Đại – chứ mình không cố tình nghe lỏm ) cái cách họ muốn phục vụ như kiểu muốn nhân viên y tế phải chùi cả đít cho họ thì mới xứng với đồng tiền họ bỏ ra . Cái xã hội mà mặt bằng đạo đức của tầng lớp trên ( thường là tinh hoa ) mà như vậy thì ai làm nghề y , đặc biệt là các bác sỹ hình như là bị … Trời đày !

    1. Tom Bui

      Anh cu cho chau no hoc, ma o day khi no lon minh cung chan lam chi duoc. Khong de va cung khong kho, nhung day khong phai nhu nhung gi anh nghi…Medicine phai la nghiep di, moi song voi no duoc. Phai thuc su yeu thich,

      Than,

    2. Dr. Nikonian Post author

      Bác ơi,
      Nếu tầng lớp trên tinh hoa đều như bác nghĩ (không ít), thì làm nghề gì cũng tủi nhục hết, cứ gì nghề y!

      1. Tom Bui

        Khong phai mo anh, trach nhiem va nhung gi minh nhan lay, nhieu luc phai tra ca tinh mang de theo duoi mot muc dich toi thuong cua nhung gi minh yeu thich. Da den luc dat nuoc phai nhan lay nhung gi gieo trong cua nhung nam dau duoc goi la “hoa binh”, “hong hon chuyen” lay chi ma noi chuyen tinh hoa…The he duoc dao tao bai ban nhu anh da gan nhu mat het…lay chi ma co duoc su ton trong cua xa hoi..

        Khong co “nghe” chi la tui nhuc het ca anh, neu ho song luong thien, dac trach nhiem len tren cong viec minh lam, yeu thich no, lam nhung gi minh phai lam…thi kho ai ma lam kho duoc minh. Luong Tam la toa an cao nhat cua cuoc song phai khong anh, neu minh co con la con nguoi. Nhung nguoi viet bao cung rua thoi anh, rat nhieu co con luong tam cua mot nguoi lam bao, va nghiep di cua ho cung khong?….lam chi phai ban long.

        Oi cha, lau lam moi noi nhieu do anh. Xin loi dai ca nghe…bua mo ve phai di an voi anh mot bua.

        Than,

  2. Tom Bui

    Co chi ma “CHUA CHÁT” mot thoi “Hong hon chuyen” thi cung den luc ra trai roi do. Nhung quai thai cua nghe Y se xuat hien…roi xa hoi tha hoa nua. Buon thay.

  3. khoinguyen

    bai viet hay,an tuong.nhung cung phai hieu ko ai cung suy nghi dc nhu ong,thua ong!nhung nhieu xua nay thanh luat le rieng cua benh vien.ko cho tien thi coi nhu con ge,cho it tien thi len giao hoang,ong nghi lai coi.

  4. danchoi

    Ngày xưa ở miền Nam có hai nghề rất được kính trọng, đó là: Thầy giáo và Thầy thuốc ( trong Nam gọi là Bác sỉ). Tôi còn nhớ rất rỏ thái độ cung kính, khúm núm, lể phép một cách thực lòng của Ba Mẹ tôi trước hai vị này, khi gởi tôi đến trường đi học và đến …bệnh viện để trị bệnh! Vì hai vị này, một người là cứu thể xác và người kia là cứu linh hồn!

    Trong xã hội bấy giờ người dân miền Nam, coi hai vị này gần như là …Thánh sống!

    Do đó Ba Mẹ tôi thường ao ước khi lớn lên tôi sẽ trở thành Bác Sỉ. Rất tiếc tôi đã phụ mong ước của bậc sinh thành, khi tôi tự biết học lực của mình không đủ sức để học thành bác sỉ, chửa bệnh cho người. Tôi đã thi vào ngành kỷ thuật và trở thành “bác sỉ”..chửa bệnh cho… máy!

    Đọc báo trong nước bây giờ, tôi càng ngày càng sửng sốt khi nhận ra rằng hai cái nghề cao quí này, bây giờ đã bị thương mại hóa đến tận cùng, bị những “con sâu” làm hạ thấp giá trị, bị xã hội lên án, thậm chí bị đánh, đâm,chém, dọa giết …v..v… Thật tội nghiệp cho những người thầy giáo và thầy thuốc lương thiện bị vạ lây!

    Vì đâu nông nổi?

    Nhớ lại một đoạn văn được học trong sách giáo khoa ngày trước, tôi nghỉ rằng câu trả lời là đây:

    “ … để làm nhục sứ thần nước Nam ta, khi sang triều cống Phương Bắc. Vua đất Bắc sai quân sỉ giả dạng, bắt một người nước Nam, đang sống ở đất Bắc vào triều để trừng trị về tội ăn cắp. Trước mặt sứ thần nước Nam, vua Bắc hỏi:

    “dân nước Nam các ngươi hay ăn cắp lắm sao?”

    Sứ thần nước Nam bình tỉnh trả lời:

    “ Hạ thần nghỉ sự việc nó cũng giống như cây quất khi trồng ở Phương Nam nó cho trái ngọt, nhưng khi đem ra trồng ở đất Bắc, thì trái của nó lại chua vậy!”

    Vua đất Bắc vừa tức, vừa đuối lý liền sai quân đem sứ thần nước Nam ra chém! (giống như bây giờ cái gì không quản được thì cấm hay… bắt vậy!)

    Tôi nghỉ sao, góp ý vậy, không biết có gì sai không? Nếu có , xin…đừng chém!

      1. danchoi

        Ấy chết, xin đừng xá, kẻo tôi tổn thọ. Chỉ mong ném một hòn đá nhỏ để giử cho trụ đồng không ngả trong truyền thuyết “Trụ đồng chiết, Nam quốc diệt”

        Mong một ngày nào đó có cơ may gặp được BS để hàn huyên tâm sự (chứ không phải để trị bệnh) hihihi!

  5. Huynhthanhle

    Moi nguoi deu chuan nhu nhung y kien tren thi lam sao co mot VN suy thoai. Moi nguoi hay ren luyen minh de nhu hoa sen song giua bun lay ma vàn khong tanh mui bun.

  6. danchoi

    em thì không khoái làm đóa hoa sen sống giửa đám bùn mà thích ngược lại là làm nắm bùn, sống giửa rừng sen. Môi trường như vậy không tốt hơn sao? Các bác nghỉ thế nào?

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s