http-__img.youtube.com_vi_7QLzzuOyzdo_hqdefault

À Ố show hay bản Berceuse của đồng quê Việt

___________________________________________________________

“Xin cho em, một chiếc áo dài.

Cho em đi, mùa Xuân tới rồi.

Mặc vào người rồi ra.

Ngồi lạy chào mẹ cha.

Hàng lụa là thơm dáng tiểu thơ…”

 

Cách đây mấy hôm, tôi mang những câu hát này ngân nga trong đầu khi đi chụp một show áo dài. Tôi nhớ ca khúc Tuổi Ngọc, nhớ tuổi thơ tôi với Sài Gòn hoa mộng, nhớ thuở “đứng ngẩn trông vời áo tiểu thư [1]”…

Nhưng quả thực là một thất vọng, khi tôi phải nghe hàng tràng “gợi cảm”, “trung hậu”, đảm đang”, “bất khuất”… Những từ ngữ rất thời thượng mà người ta vẫn gán cho người phụ nữ Việt Nam, nay được tuôn ra dễ dàng, lập đi lập lại một cách rập khuôn.

Chiếc áo dài trong buổi trình diễn ấy, không còn là trang phục của tuổi học trò vô tư lự nữa. Mà là thời trang, thời thượng và hợp lẽ mọi đàng…về mặt tuyên giáo.

Thế mới biết, trình bày một giá trị văn hoá, tưởng đã thành vĩnh cửu và bất biến như chiếc áo dài Việt Nam là việc hoàn toàn không dễ dàng, thậm chí sẽ thành phản cảm nếu có quá nhiều định dạng cứng nhắc.

Với tâm thế đó, tôi đã đi coi À Ố show với một tâm thế “lòng không đầu trống”. Nghĩa là không Google, không đọc báo, không biết gì về nó cả. Và cứ tưởng nó là một show trình diễn văn hoá dân tộc với áo tứ thân xanh đỏ, nón quai thao, mắt lá dăm với micro đong đưa câu quan họ. Hay với con trâu, mục đồng, sáo diều vi vút…

Tôi lầm! À Ố là một show xiếc- vũ kịch cực kỳ tiết độ. Dưới nền ánh sáng trắng- vàng, đổ bóng rất chăm chút để không thấy rõ mặt các diễn viên, người xem chỉ thấy hình khối, chuyển động, trên nền trang phục rất chân quê của người nông dân Bắc bộ: quần lửng đen, cởi trần hoặc mảnh yếm hững hờ với hai màu đen trắng. Trang phục giản dị đó, đi chung với những đạo cụ cũng đơn sơ không kém: những thúng, những mủng, rổ rá, cây tre, quang gánh, … Và dưới sự khéo léo của các nghệ sĩ xiếc, các vật dụng thân thuộc của đồng quê Việt đã cất lên tiếng hát bằng hình thể và chuyển động của chúng. Những chiếc thúng biến thành cánh đồng sen chập chờn, quang gánh nở hoa lung linh, và những khúc tre không sơn phết biến thành những đường nét kỷ hà, vạch ra những bố cục tuyệt đẹp trên sân khấu.

tren-san-dien-2

Nhìn họ múa, họ hát, họ nhào lộn… trên sân khấu mà thấy lòng như thắt lại với bức tranh của đồng quê Việt. Tất tả, lam lũ, nhọc nhằn nhưng không nhục nhằn, hồn nhiên mà không giả tạo, buồn bã mà không bi luỵ, thơ mộng mà không đỏm dáng…

Chỉ với đoạn đầu, À Ố show đã xứng đáng được gọi là bản Berceuse[2] của đất nước, ruộng đồng và người nông dân Việt. Nó đẹp và buồn, nó làm lòng ta bồi hồi nhớ đến mùi mồ hôi trên vai áo mẹ, hay mùi trầu không cay cay của bà… Nó làm ta chỉ muốn nghiêng mình trước những giá trị cần lao, cực nhọc của người nông dân Việt, với vô vàn kính trọng và thương mến.

À Ố show không chỉ làm ta cay cay trong mắt, mà còn làm ta bật cười vì những mảng miếng rất nhà nghề và chăm chút về cuộc sống đương đại: một chị nạ dòng uốn éo aerobic, một anh tẩm quất rong, chiếc xe bus chật ních người với một gã say ngật ngưỡng… Và cả tiếng “À, Ố” rất đặc trưng Việt Nam mỗi khi mất điện!

Bức tranh muôn màu muôn vẻ đó được trình bày lần lượt theo chiều trên dưới, tả hữu, qua những khung hình cách điệu phân chia sân khấu bằng tre, khảm vào nhau theo kiểu giao diện mosaic rất hiện đại của Windows 8 hay điện thoại Lumia thời thượng.

Nhưng sẽ là một thiếu sót lớn nếu không đề cập đến phần âm thanh của show diễn lạ lùng này. Với đôi tai nghe nhạc nhiều năm của mình, tôi khẳng định nó đạt chuẩn audiophile, nghĩa là nó hoàn hảo, tinh sạch và không chút tạp âm. Hệ thống loa thượng hạng của nhà hát đã trình diễn trọn vẹn từng thanh âm lách cách của gióng tre gõ vào nhau, diễn tả tròn trịa tiếng trống nặng chình chịch, hay đổ đầy khán phòng cái âm thanh thê lương, não nuột của tiếng kèn lâm khốc… Âm nhạc và âm thanh ấy được trình diễn sống, bởi những nhạc công vô cùng điêu luyện.

Âm nhạc ấy, đã làm cho các bạn Tây tròn mắt với kỹ năng chạy ngón thoăn thoắt trên một cây guitare điện phím lõm, trôi bềnh bồng trên sân khấu.

Người nhạc công ấy, đã trình diễn bằng violon một medley (liên khúc) đặc sắc giữa bản Serenade thuần tuý Tây phương và những giai điệu vọng cổ đầy chất Nam bộ, trước khi đi xuống giữa khán phòng và chìm dần vào bóng tối.

Ban nhạc ấy, “tấu hài” bản Jingle Bells bằng đàn tranh, đàn nguyệt và làm khán giả bật cười vì vẻ ngượng ngập vô cùng duyên dáng của sự vụng về cố ý ấy.

Stunning shot 9 (Custom)

Trong một giờ đồng hồ, bức tranh âm thanh, ánh sáng, vũ điệu, hình thể của đời sống Việt ấy dao động, chông chênh theo một đảo phách, một tiết tấu cresendo – diminuendo[3] xen kẽ và được sắp đặt kỹ lưỡng. Nó làm cảm xúc ta, mắt ta, tai ta, lòng trí ta… cũng được nâng lên hạ xuống theo từng cung bậc trên sân khấu.

Và nó kết thúc bằng những bông hoa gạo đỏ, rơi lả tả trên sân khấu, chao lượn quanh những chiếc thúng đong đưa. Những chiếc thúng ấy, khi được lót vào dăm chiếc gối êm ái như vẫn thường thấy ở các resort, ắt sẽ làm ta muốn sà vào, cuộn tròn để ngủ như một đứa trẻ trong vành nôi mẹ.

Còn những chiếc thúng trong À Ố show, chúng phủ lấy lòng ta và làm nở hoa những ký ức và cảm xúc rất đỗi lạ lùng về quê hương. Một quê hương nghèo và đẹp!

Nguyên tuyền, chăm chút và điêu luyện! Ba điều ấy, làm cho mọi nghệ thuật được nâng lên đến tầm phổ quát mà không cần chú giải cao xa rối rắm. À Ố show, tự nó đã là một bản “hoà âm điền dã”[4] của quê nghèo đất Việt. Nó hoạ lại hình dong của một đất nước đẹp và buồn, như nó đã muôn đời như thế, bằng lòng nhẫn nại và yêu thương!

Nhưng mà tại sao, ở xứ mình cái gì đẹp đều buồn? Và phải buồn mới đẹp?

 

 


[1] Thơ Huy Cận

[2] Thể loại ru con trong âm nhạc cổ điển Tây phương

[3] Thuật ngữ âm nhạc tiếng Ý: mạnh dần – nhẹ dần

[4] Lấy ý từ bản dịch Symphonie Pastorale – Andre Gide của Bùi Giáng

8 thoughts on “À Ố show hay bản Berceuse của đồng quê Việt

  1. nguoimytho

    Có lúc nghe nhạc em cũng chợt nghĩ giống anh, hình như “cái gì hay đều buồn? Và phải buồn mới hay”, mới ở lại lâu hơn trong tâm tưởng. Có thằng bạn thân rủ em coi show này, cứ cân nhắc, cân nhắc mãi, cuối cùng không đi. Giờ đọc bài của anh thấy tiếc tiếc.

  2. Quoc Nguyen

    Không có cảnh “bất chợt từ nơi chiến hào, một nữ du kích xông lên, qua tia lửa đạn, nàng bỗng sáng ngời và chói lóa…” hả anh Phương? Hehe
    Một bác sỹ có trở thành một nhà văn, nhưng một nhà văn thì khó mà trở thành bác sỹ nhỉ.

  3. Nguyễn Long

    Cám ơn Anh thật nhiều. Bài viết của Anh càng đọc càng thấy lắng đọng và ray rứt khi nhìn đến thực trạng xã hội hiện nay.

  4. Kim Dung/ Kỳ Duyên

    Cảm ơn BS về những am hiểu văn hóa Việt , công với những rung cảm riêng của tâm hồn người viết, đem lại cảm xúc tuyệt vời, cho bạn đọc, cho dù có thể ko được xem À Ố show, cái tên cũng rất ngộ, vừa dân dã vừa hiện đại.

    BS nhắc đến những khái niệm cũ kỹ khi nói đến áo dài, tôi buồn cười.

    Đó là thứ tư duy “con vẹt” máy móc, nô lệ,cũ kỹ… ở một thời cuộc đã chuyển mình, nghe mà thấy đáng thương…

  5. Mona Liha

    Đã lâu mới trở lại đọc blog của Dr. (hổng biết vì sao mà lãng quên, đời cơm áo chăng?) mặc dù đã có thời gian tui “mê” …đọc không sót entry nào lúc mới đi lạc vào khu vườn âm nhạc, nhiếp ảnh, văn chương thơ phú của ông Dr. viết văn trái nghề.

    Tui đã được hân hạnh Dr. ưu ái gởi cho nguyên tập nhạc của ns Quốc Bảo, hy vọng Dr. còn nhớ.

    Lần nầy lại đi lạc vào chốn cũ, tui mất ngủ vì mải mê đọc quá nhiều bài hay. Bài nào cũng muốn gởi một lời khen, không phải vì muốn vẽ rít thêm chân (nhiều người khen quá rùi!) mà vì muốn gởi đôi lời đồng cảm để chủ nhân khu vườn có thêm khích lệ, siêng chăm bón để chúng tôi có nơi “bình yên chim hót” mà tìm về. Vườn nhà Dr. vừa thanh tịnh thoáng đãng, vừa nhiều hoa thơm cỏ lạ để thưởng ngoạn mà còn có tao nhân thi khách (còm viên) lịch sự, tao nhã, hiếm có!

    Tui chọn entry À Ố nầy để gởi comment trước hết vì ít còm nhất, thứ hai vì bài viết càng hay thì càng làm tui đau vì tiếc. Tiếc đã không xem được show nầy trong lần về ngắn ngủi 2 tuần trong tháng 12 vừa qua ở SG. Buổi tối phải lên máy bay cũng là đêm có À Ố ở nhà hát thành phố.

    Tui đã xem xiếc “làng tôi” trên sân khấu ở Paris, nhưng nghe bạn bè bảo À Ố còn cao hơn mấy bậc í. Thôi đành phải chờ dịp khác vậy.

    Tui mê Hội An và nhạc LUP nên chi xem mấy entry nầy giống như được uống thuốc bổ, bổ tim bổ óc, cổm ơn hí! Kỳ rồi về ngắn vậy mà cũng chạy ra được Đà Nẵng Hội An 3 ngày. Sẽ chia sẻ vài tấm hình với Dr. trong entry Hội An!

    Kết bài nầy ở câu “Tất cả, lam lũ, nhọc nhằn mà không nhục nhằn, hồn nhiên (mà) không giả tạo, buồn bã mà không bi luỵ, thơ mộng mà không đỏm dáng” Đây là cảm nhận của tui về Hội An và làng gốm Thanh Hà.

    Sắp Tết rồi, Chúc Dr. luôn khoẻ mạnh an vui, tay nghề tay viết càng ngày càng chuyện nhá.

    1. Dr. Nikonian Post author

      Trời, gặp lại cố nhân ở đây. Cảm ơn bạn đã đi Hội An và chia sẻ những tonhf cảm rất đặc biệt ở đây.

      Hẹn găp lại nhé

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s