Có nên ngưng chích ngừa bệnh viêm gan siêu vi B hay không?

Với tư cách một thầy thuốc, tôi đã xuất hiện nhiều lần trên các phương tiện thông tin đại chúng để nói về các bệnh viêm gan B, và C. Trong đó, tôi đã đề cập đến chương trình chích ngừa bệnh viêm gan siêu vi B (VGSV B).

Hôm nay, khi tin tức đang tràn ngập trên báo chí, TV về việc 3 trẻ sơ sinh xấu số ở bệnh viện Hướng Hoá, Quảng Trị bị tử vong ngay sau khi được chích ngừa bệnh VGSV B. Vaccine này còn hạn dùng đến năm 2015, do công ty Công ty vắc xin sinh phẩm số 1 (Vabiotech) thuộc Bộ Y tế cung cấp. Theo trang web của công ty (http://vabiotech.com.vn/?act=info&id=8)  vaccine này đã “đoạt giải nhì VIFOTECH 1995, Công trình đoạt giải nhì VIFOTECH 1995, Giải thưởng KOVALEVSKAIA 1999, Huy chương vàng Hội chợ Vì tuần lễ xanh quốc tế, Sản phẩm được chứng nhận đạt tiêu chuẩn Việt Nam và tiêu chuẩn Quốc tế”.

Trang web này ghi rõ về tác dụng phụ có thể có của vaccine của công ty mình như sau:Vắcxin Viên gan B không gây ra những phản ứng phụ đáng kể song cũng có thể gây đau nhẹ tại chỗ tiêm nhưng sẽ hết vài ngày sau khi tiêm”

Bên cạnh những giải thưởng khoa học đó, lần đầu tiên, y giới Việt Nam có được bằng chứng cụ thể về nguyên nhân của những cái chết xảy ra liên tiếp sau khi chích ngừa: cơ địa em bé trước khi chích hoàn toàn khoẻ mạnh, cái chết xảy ra chỉ dăm phút sau khi chích thuốc. Và quan trọng hơn hết, bằng chứng mổ tử thi mà theo báo cáo của Bệnh viện Đa khoa huyện Hướng Hóa, các cháu bé tử vong nghi do “sốc phản vệ” sau khi tiêm thuốc. (Nguồn: http://www.thanhnien.com.vn/pages/20130721/tam-dung-tiem-vac-xin-viem-gan-b-cho-tre-so-sinh-tai-quang-tri.aspx)

Dĩ nhiên, tôi nhận được rất nhiều câu hỏi, email, điện thoại… để chất vấn về sự việc này. Trong đó, hoàn toàn hữu lý khi nhiều bậc phụ huynh có ý định không cho con cái đi tiêm phòng bệnh VGSV B nữa. Họ có lý khi nói: “không tiêm chưa chắc đã chết, mà tiêm chết ngay như thế thì làm sao tôi dám mang con đi được?”

Để rộng đường dư luận, tôi đưa lại một số thông tin, tham khảo từ những tạp chí y học có uy tín. Tự những con số sẽ nói lên tất cả!

1.    Bệnh VGSV B có phổ biến và nguy hiểm không?

Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ VGSV B cao nhất thế giới: 20% (1 phần năm dân số). Bệnh này là nguyên nhân hàng đầu của ung thư gan. 25% bệnh nhân mắc phải siêu vi B sẽ đi vào biến chứng xơ gan, ung thư gan nếu không điều trị. 100% ung thư gan ở trẻ em là do VGSV B.

Ở trẻ em Việt Nam, tỷ lệ bị mắc VGSV B vào khoảng từ 13-18%. Chủ yếu các em bị lây nhiễm theo chiều dọc từ mẹ sang con trong quá trình chuyển dạ.

2.    Có thể phòng ngừa bệnh VGSV B không?

Tuy nguy hiểm, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa được bệnh bằng chích ngừa. Vaccine có thể ngừa được bệnh trong ít nhất 95% trường hợp. Ở Đài Loan, chỉ 10% sau khi áp dụng tiêm chủng đại trà cho trẻ em, tỷ lệ bé sơ sinh nhiễm bệnh từ 10% đã giảm còn 1%. Đồng thời, tỷ lệ ung thư gan ở trẻ em trong cùng thời điểm giảm gần 50%.

Thiên vương Lưu Đức Hoa, một người mắc bệnh VGSV B, đã được chính phủ Trung quốc mời sang Hoa lục để cố suý cho việc chích ngừa VGSV B.

Với hiệu quả như vậy, vaccine ngừa VGSV B đã được mệnh danh là vaccine ngừa ung thư đầu tiên của nhân loại.

Anh Nguyễn Đình Đạo trước cái chết của con sau khi chích ngừa (Nguồn: báo Tiền Phong)

Anh Nguyễn Đình Đạo trước cái chết của con sau khi chích ngừa (Nguồn: báo Tiền Phong)

3.    Miễn dịch với bệnh kéo dài trong bao lâu?

Với phác đồ chuẩn 0, 1, 6 tháng, hiệu quả bảo vệ của vaccine có thể kéo dài ít nhất 15 năm, thậm chí cả đời. Trừ một số trường hợp đặc biệt,  không cần thiết phải theo dõi nồng độ kháng thể để chỉ định tiêm nhắc liều thứ 4. Lý do: cơ chế bảo vệ của vaccine chủ yếu là qua hệ miễn dịch tế bào, vai trò kháng thể chỉ là thứ yếu. Do đó, tiêm nhắc liều thứ 4 sau 5 năm là một tuỳ chọn, không phải bắt buộc để bảo đảm hiệu quả bảo vệ của vaccine.

4.    Chủng ngừa có an toàn không?

Có nhiều tranh luận đã nổ ra quanh độ an toàn của vaccine ngừa bệnh VGSV B. Tuy nhiên, hệ thống thu thập dữ liệu về an toàn thuốc của Hoa Kỳ cho thấy: 1991 đến 1998, có 18 trẻ em tuổi từ 0 đến 28 ngày tử vong sau khi tiêm vắcxin ngừa viêm gan B.  Phân tích chi tiết nguyên nhân tử vong cho thấy có 12 trường hợp chết do đột tử (sudden infant death syndrome hay SIDS), 3 trường hợp do nhiễm trùng, 1 trường hợp do xuất huyết não, và 1 trường hợp không rõ nguyên nhân. Trang thông tin chính thức của Trung Tâm Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (CDC) khẳng định: “kể từ khi áp dụng vào năm 1982, đã có hơn 100 triệu lượt người được chích và hoàn toàn không ghi nhận được tác dụng phụ nghiêm trọng nào. Tác dụng phụ chủ yếu là đau chỗ tiêm chích” (http://www.cdc.gov/hepatitis/B/bFAQ.htm#bFAQ38)

Đưa cháu bé xấu số về an táng (nguồn: báo Thanh Niên)

Đưa cháu bé xấu số về an táng (nguồn: báo Thanh Niên)

Dựa vào những con số thống kê này, y học hoàn toàn không ghi nhận được trường hợp tử vong nào có liên quan trực tiếp, nhân quả với tiêm ngừa vaccine này, nếu nó được bào chế đúng chuẩn, bảo quản đúng qui cách. Vaccine này tiêm bắp thịt, nên nếu việc tiêm thuốc không đúng qui cách thì bất quá là không gây miễn dịch cho trẻ, không thể làm chết người được. Do đó, vaccine ngừa VGSV B vẫn được tiếp tục sử dụng ở mức độ chương trình tiêm chủng toàn quốc ở hơn 150 quốc gia. (Bộ Y tế Mỹ từ năm 1991 đã áp dụng chương trình này cho toàn bộ trẻ sơ sinh).

Năm 2007, tức khoảng 10 năm được đưa vào chương trình tiêm chủng quốc gia, văcxin ngừa viêm gan B từng bị Bộ Y tế tạm ngưng tiêm sau khi có một số trường hợp trẻ tử vong sau chích ngừa. Các chuyên gia y tế nhớ lại, thời điểm ấy, vào tháng 4 có 2 em bé sơ sinh ở Hà Tĩnh tử vong sau tiêm. Tháng 5, một bé khác ở Thanh Hóa cũng có hiện tượng sốc phản vệ sau tiêm và được cấp cứu kịp thời. Vài ngày sau một bé gái sinh tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương TP HCM cũng tử vong sau khi chích ngừa văcxin viêm gan B.

Cũng như 3 em bé ở Quảng Trị, 5 phút sau khi tiêm, bé gái này tím tái, có dấu hiệu sốc, cấp cứu không hiệu quả. Trong khi đó một bé khác cùng lúc được tiêm lọ văcxin trùng lô với cháu bé này thì khỏe mạnh bình thường. Kết luận khám nghiệm tử thi sau đó xác định bé tử vong do phù phổi vì sốc phản vệ sau khi tiêm văcxin viêm gan B. Những ngày sau đó, TP HCM còn ghi nhận thêm 3 em bé bị sốc phản vệ nhưng không có trường hợp nào nguy kịch.

Ngày 20/7, sau khi cùng tiêm văcxin viêm gan B, 3 em bé sơ sinh ở Bệnh viện đa khoa huyện Hướng Hóa, Quảng Trị, tím tái, lịm dần rồi qua đời. Hiện chưa có kết luận chính thức nguyên nhân tử vong, đoàn công tác của Bộ Y tế tạm cho rằng các cháu bị sốc phản vệ chưa rõ nguyên nhân. Các chuyên gia đánh giá sự việc này là đáng lo, hiếm thấy. Một ngày sau đó, một em bé ở Bình Thuận cũng tử vong sau khi tiêm văcxin này. Sở Y tế tỉnh cho rằng có khả năng nguyên nhân bé mất không liên quan đến văcxin B vì tai biến xảy ra nhiều tiếng đồng hồ sau khi chích ngừa. (Trích nguồn: VNExpress)

Thông tin từ y văn và thế giới là vậy! Nhưng như nhiều chuyện đáng buồn khác, tình hình nước ta có những “đặc thù” riêng (?). Với tư cách một thầy thuốc và một người làm cha mẹ, tôi cũng đang chờ câu trả lời minh bạch, trung thực từ Bộ Y Tế.

Trong lúc chờ đợi, tôi vẫn khuyên bệnh nhân của mình đi chích ngừa VGSV B. Dĩ nhiên, với một loại vaccine tin cậy (mặc dù chúng không có huy chương hay giải thưởng): Engerix-B (GSK), Recombivax HB (Merck) hay Twinrix (vaccine phối hợp ngừa VGSV A và B, GSK). Xin đừng trách tôi “sính ngoại”: Ít nhất, tôi có quyền tin rằng bệnh nhân của mình sẽ không chết thảm, như nhiều em bé vô tội vừa qua.

Đã đăng ở báo SGTT ngày 22.7.2013

_________________

PS. Vì lợi ích lớn lao của việc tiêm chủng, các bạn có thể dẫn link bài viết này mà không cần hỏi ý kiến tác giả. Cảm ơn các bạn.

Trích lại 2 chương trình phỏng vấn tôi về VGSV B:

[youtuber youtube=’http://www.youtube.com/watch?v=tCDCaH8WkyA’%5D

[youtuber youtube=’http://www.youtube.com/watch?v=c1KDCxfRu7c’%5D

 

Tài liệu tham khảo:

  1. Van Damme P, et al. Integration of hepatitis B vaccination into national immunisation programmes BMJ 1997;314:1033.
  2. WHO. Hepatitis B. Geneva: WHO, 2002 www.who.int/emc-documents/hepatitis/docs/whocdscsrlyo20022.pdf .
  3. Chang MH, et al. Universal hepatitis B vaccination in Taiwan and the incidence of hepatocellular carcinoma in children. N Engl J Med 1997; 336:1855-9.
  4. Chang MH, et al. Hepatitis B vaccination and hepatocellular carcinoma rates in boys and girls. JAMA 2000; 284:3040-2.
  5. Institute of Medicine.  Hepitatis B vaccine: in: Stratton KR, Howe CJ, Johnston RB.  Adverse events associated with childhood vaccines: evidence bearing on causality.  Washington DC: National Academy Press 1994:211-25.
  6. Hernan MA, et al.  Recombinant heptatitis B vaccine and the risk of multiple sclerosis: a prospective study. Neurology 2004;63:838-42.
  7. Cantekin EI, Melkin M. Hepatitis B vaccination for newborns.  JAMA 1/8/2001.
  8. Niu MT, et al. Neonatal deaths after hepatitis B vaccine.  Arch Pediatr Adolesc Med 1999; 153:1279-82.
  9. Margolis HS, et al.  Prevention of hepatitis B virus transmission by immunization. An economic analysis of current recommendations. JAMA 1995;274:1201-8.
  10. Shepard CW, et al. Hepatitis B virus infection: epidemiology and vaccination.  Epidemiol Review 2006;28:112-25.

 

 

 

 

11 thoughts on “Có nên ngưng chích ngừa bệnh viêm gan siêu vi B hay không?

  1. Tom Bui

    Ban oi tai sao phai ngung viec chich ngua? Trach nhiem cua nhung nguoi trong nghe, va xa hoi la phai di den cung nhung dieu tot nhat. Phai thay doi nhu the nao, luong tam va trach nhiem o dau? Khong de chut nao nhung toi luc phai thay doi roi do.

    Than.

    1. Dr. Nikonian Post author

      Ngưng chích bằng lô thuốc ấy thôi bác. Nhưng dân chúng người ta hoang mang lắm, đâu dám đem con đi chích nữa

  2. Tùng Sơn

    Xin hỏi bác sỹ, phát tiêm đầu tiên nên được tiêm trong vòng bao lâu sau khi sinh. Vì tiêm càng muộn thì có thể sẽ càng giảm được sốc thuốc. Cảm ơn bác sỹ.

    1. Dr. Nikonian Post author

      Cảm ơn câu hỏi của bạn.

      Phản ứng shock phản vệ là một phản ứng dị ứng cực kỳ nặng do các thành phần gây dị ứng (nếu có) trong chai thuốc, hoặc do tính nhạy cảm quá mức bình thường của một vài cá nhân. Do đó, nó không liên quan đến thời điểm tiêm. Nói đơn giản, thuốc đã không đủ độ an toàn thì tiêm thời điểm nào cũng có thể chết người. Việc trì hoãn tiêm ngừa không có ý nghĩa giảm tỷ lệ sốc thuốc, nếu bản thân thuốc ấy đã không đủ độ an toàn.

      Vì bệnh VGSV B ngày nay lây truyền chủ yếu từ mẹ sang con lúc chuyển dạ, Ở những vùng có tỷ lệ bệnh cao như VN, người ta khuyến cáo nên tiêm vaccine sớm để hạn chế sự lan truyền này (hiệu quả > 95%). Phác đồ tiêm chủng của Trung Tâm Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ khuyên nên chích trong vòng < 12h sau khi sinh, nhất là khi người mẹ mang virus B.

      1. Tùng Sơn

        Cảm ơn bác sỹ đã trả lời.
        Theo wiki (không biết có đúng không?) thì bệnh này lây qua đường máu và đường sinh dục, như vậy khả năng lây lan rất thấp. Do đó, nếu như xét nghiệm thấy mẹ không bị VGSV B thì đứa bé sẽ chưa bị nhiễm lúc mới sinh, và nguy cơ bị nhiễm sau này cũng rất thấp. Vậy có lẽ nên xét nghiệm xem mẹ có bị nhiễm hay không, nếu mẹ không bị thì không nên tiêm vac xin trong hoàn cảnh Việt Nam. Liệu giải pháp này có khả thi không, thưa bác sỹ?

        1. Dr. Nikonian Post author

          Bệnh còn có thể lây qua các đường tiêm chích khác như truyền máu, nhổ răng…
          Xét nghiệm tiền sản về bệnh viêm gan B cho người mẹ là rất cần thiết. Nếu mẹ bị bệnh, không những phải chích ngừa sớm cho trẻ, mà còn phải chích thêm kháng thể HBIg để ngừa bệnh cho bé
          Với tỷ lệ bệnh cao như ở VN, tôi ủng hộ việc chích ngừa toàn bộ dân số, kể cả trẻ em bằng VACCINE TỐT, AN TOÀN, không phải bằng loại vaccine mà Bộ Y tế cung cấp trong chương trình tiêm chủng quốc gia.

          Bạn có thể coi thêm các clip bên dưới để biết chi tiết

      2. Thien Chau Qui

        Tôi có hvb,vợ thì không, theo lời khuyên ở vn là phải vaccine trong 24h, thế nhưng bệnh viện ở Bỉ không tiêm theo yêu cầu mà nói mẹ không mang hvb thì cứ tiêm thông thường có nghĩa là đến 2 tháng. Vậy có phải họ lười?

  3. ducthinh

    Cháu phát hiện nhiễm virut vào tháng 8 năm ngoái. Xét nghiệm men gan bình thường. Tháng 5 năm nay cháu đi xét nghiệm định kỳ vẫn thấy men gan bình thường. Liệu ngoài việc ăn uống, sinh hoạt điều độ, hạn chế bia rượu, xét nghiệm men gan định kỳ 6 tháng. Có gì đáng lo với cháu không ạ?

  4. Luyen

    Cháu dự định tháng 9 có bầu, chồng cháu có kháng thể viêm gan B rồi, nhưng cháu thì chưa. Vậy tháng này cháu có nên đi chích ngừa viêm gan B không ạ?

    1. Dr. Nikonian Post author

      Là phụ nữ trong độ tuổi mang thai, bạn lại càng nên chích. Xin nhắc lại: chích bằng vaccine hợp chuẩn thôi nhé, tôi không dám bảo đảm bằng vaccine của BYT nhé🙂
      (Giá một mũi vaccine VGSV B của Sanofi – Pháp là 53.000 VND)

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s