Picture 093

Rửa cái nhục hôm nay bằng giáo dục, được không?

Sau entry “nước nhục thì rửa bằng gì?”, tôi đã nhận được khá nhiều ý kiến. Trong đó, những ý kiến phản bác cũng không ít.
Lắng nghe các phản bác, tựu trung các thân hữu không đồng tình 2 việc:
1. Không thể đổ lỗi cho giáo dục, là nguyên nhân sâu xa nhất (không phải duy nhất) của tình trạng băng hoại tràn lan trong xã hội chúng ta đang sống.
2. Không thể thay đổi các chuẩn mực công dân của xã hội đương đại, chỉ bằng giáo dục.

Đang ngẫm nghĩ để viết một entry đối thoại nghiêm chỉnh, thì đã có một bài viết này của blogger Phương Nguyên, một người trong ngành sư phạm, đã nếm trải nền giáo dục của hai thời kỳ. Được sự đồng ý của tác giả, tôi xin post lại toàn văn entry này, như một nhân chứng sinh động, đáng tin cậy, công bằng và khách quan.
Cũng như tác giả, tôi cũng cắp sách đi học dưới 2 nền giáo dục hoàn toàn khác nhau. Với trải nghiệm cá nhân, tôi hoàn toàn đồng ý với những nhận định xác thực của tác giả.
Cảm ơn Chị Phương Nguyên và những người đã đọc bài viết này.

——————————————————-
Tui nhớ hồi tui còn nhỏ, nghe mẹ hay dùng cụm từ “người có học” dạy bảo con cái, như: “người có học nên làm như vậy”, “người có học đừng làm như vậy, sẽ bị chê cười”, v.v…Nghe riết nhập tâm, tới bây giờ tui cũng hay nói “người có học” với con mình. Đối với mẹ tui, “người có học” không phải là có bằng cấp học vị gì cao siêu, vì con mới học lớp một lớp hai bà đã luôn nhắc nhở “con là người có học”. Với bà, “có học” đơn giản là được cắp sách đến trường, được thầy cô dạy điều hay lẽ phải thì hiển nhiên phải cư xử theo những điều hay lẽ phải ấy, cư xử theo kiểu “có học”. Với bà, “có học” không phải là có nhiều chữ, có bằng cấp nọ kia, mà là có tư cách xứng đáng, “có học” là nói về phẩm chất con người chứ không phải nói về tri thức.

Hồi tui học tiểu học, trước năm 75, có môn học “Đức Dục” dạy những điều đơn giản mà thiết thực. Tui nhớ là sách Đức Dục in hình màu rất đẹp, lớp nhỏ thì được dạy : trong gia đình kính trên nhường dưới, đi thưa về trình, ngoài xã hội thì yêu trẻ kính già , nơi công cộng thì không khạc nhổ, không xả rác bừa bãi… , lớn hơn chút thì được dạy phải ngay thẳng, không nói dối, khiêm tốn, sống có qui củ v.v… Học sinh còn được dạy kính trọng quốc kỳ và quốc ca, ngả mũ khi gặp lễ chào cờ ; kính trọng người quá cố: ngả mũ nhường đường khi gặp xe tang, v.v… Mỗi bài là một câu chuyện có hình minh họa rất ấn tượng, chứ không phải kiểu hô khẩu hiệu phải thế này phải thế kia khô cứng. Tui còn nhớ một bài như thế này : Cách cư xử nơi công cộng (đại loại vậy, không nhớ chính xác cái tựa). Hai chị em Hồng và Lạc đi xem phim (Hồng cỡ 10 tuổi, Lạc cỡ 7 tuồi), khi ngồi vào ghế xong thì có một cậu lớn hơn Lạc, ỷ lớn tới xô Lạc ra để giành chỗ ngồi tốt, Hồng ngăn lại và nói: anh không nên bắt nạt người nhỏ hơn mình, nếu anh muốn ngồi, tôi nhường chỗ cho anh, và anh chàng ấy xấu hổ bỏ đi không tranh giành nữa. Hồng nhìn em cười sung sướng. Cái hình chiếm hết một trang, vẽ cảnh Hồng đang đối đáp với anh chàng kia với dáng điệu thật chững chạc, chàng kia điệu bộ lúng túng còn Lạc nhìn chị ngưỡng mộ. Mỗi lần tui dẫn em đi chơi đều mong có tình huống như vậy xảy ra để tui áp dụng bài học này (He he thời bây giờ mà nói vậy hả, thằng giành chỗ ấy nó sẽ cười hô hố ngồi phịch xuống liền, không hề biết xấu hổ!).

Hồi tui học trung học thì là sau 75, lúc đó có môn Đạo Đức (chứ không phải môn Giáo dục công dân như bây giờ). Đừng nghe môn “đạo đức” mà tưởng bở, hi hi đây là môn dạy về con người mới xã hội chủ nghĩa, về ba dòng thác cách mạng, về tư liệu sản xuất, quan hệ sản xuất, về giai cấp bóc lột và giai cấp bị bóc lột v.v… nói chung là môn này dạy đạo đức của người cách mạng, đạo đức của giai cấp vô sản lãnh đạo chứ không phải đạo đức của con người bình thường.

Suốt bảy năm trung học tui học ở một trường lớn nhất nhì ở Sài Gòn, trường có một cái sân rộng mênh mông, nhiều bãi cỏ, cây kiểng và cây cổ thụ. Đây đó trong sân trường là những cái ghế đá dưới bóng cây. Thời tui học ở đó trường không có lao công dọn dẹp nhưng học sinh không xả rác ra sân trường nên lúc nào sân cũng rất sạch. Cứ tưởng tượng cái sân rộng như vậy, đẹp như vậy mà rác bay tứ tung là oải! Tui nhớ hồi đó sáng đi học hay mua gói xôi đem vô trường ăn, xôi gói bằng lá chuối mà đứa nào ăn xong cũng đi kiếm giỏ rác bỏ vô hoặc đem vô bỏ giỏ rác trong lớp. Nếu có em nào liệng rác bừa bãi là bị bạn nhắc (nếu bạn quen) hoặc nhìn nhìn khó chịu (nếu bạn lớp khác, không quen) làm quê liền. Tuy bọn tui lúc ấy chỉ được học đạo đức cách mạng nhưng những bài học Đức Dục thời tiểu học cũng đủ làm cho lứa học sinh ấy biết cư xử kiểu “có học”.

Bây giờ học sinh được môn giáo dục công dân rất cao siêu, không kém môn Đạo Đức nói trên, có thầy cô nói giống như Triết, không biết dạy để làm gì, vì không dạy những điều bình thường mà dường như “hô khẩu hiệu” hơi nhiều. Lớp 8 có bài “Tôn trọng sự thật”, sao không dạy “đừng nói dối” cho nó thiết thực.

Nghĩ xem, trong biết bao nhiêu năm, miền Bắc từ 1954, miền Nam từ 1975 học sinh toàn được dạy đạo đức của người cách mạng, đạo đức của giai cấp vô sản chứ không phải đạo đức làm người. Đi học không chắc là “có học” mà là hên xui, nếu hên gặp thầy cô ngoài dạy kiến thức còn tranh thủ “dạy người” hoặc gia đình có chăm lo giáo dục thì còn tốt, nếu xui để phát triển tự nhiên thì chắc học sinh đó ra đời sẽ chỉ biết “đấu tranh giai cấp” mà thôi.

Hậu quả của việc đi học mà không “có học” giờ này ai cũng thấy: đạo đức xuống cấp trầm trọng, từ trong nhà trường ra ngoài xã hội kể hoài cũng không hết chuyện tiêu cực. Trong trường thì có những thấy cô nói dối không biết ngượng với học trò, mua bằng bán điểm, trò choảng thầy, phụ huynh rượt thầy, học trò lụi nhau vì những cớ nhỏ nhặt….đủ hết. Ngoài xã hội thì khỏi nói, xả rác, khạc nhổ, vượt đèn đỏ, phá hoại của công, giẫm đạp lên nhau mà đi, không tôn trọng luật lệ…, rồi tham nhũng, hối lộ, mua quan bán chức… thứ gì cũng có.

Trong một xã hội mà nhiều người đi học nhưng không chắc “có học” thì chuyện xảy ra ở đường hoa Hà Nội không phải là chuyện lạ, sự kiện đó chỉ làm phơi bày rõ ràng hơn một sự thật mà thôi. Những vụ công dân VN ra nước ngoài làm chuyện nhục quốc thể còn ràng ràng ra đó. Mong rằng những người có trách nhiệm với dân với nước nhân vụ này mà giật mình suy nghĩ để sớm có biện pháp chấn chỉnh từ gốc, kẻo là quá muộn!

8 thoughts on “Rửa cái nhục hôm nay bằng giáo dục, được không?

  1. Sonny

    – bài viết đã nói lên nhiều điều.
    – Ý kiến rằng " Không thể đổ lỗi cho giáo dục, là nguyên nhân sâu xa nhất (không phải duy nhất) của tình trạng băng hoại tràn lan trong xã hội chúng ta đang sống. Không thể thay đổi các chuẩn mực công dân của xã hội đương đại, chỉ bằng giáo dục. "
    Vậy giáo dục ko phải là nguyên nhân căn bản thì là cái gì, và nếu giáo dục ko thể thực hiện được điều đó thì vai trò của giáo dục là gì ? có còn thực sự là giáo dục hay là xxx

  2. blackrose_1184

    em thay… cung nen nhin lai nen Gd o ta… Chinh thay co lai ching la nhung ng 'xuong cap tram trong ve dao duc ,van hoa " do anh( Da so la nhu vay) (Xin loi nhung Nha giao chan chinh).

  3. H2O

    “Đó là khuynh hướng duy ý chí, muốn nôn nóng đưa giáo dục chính trị vào ngay cả từ lớp vỡ lòng. Rốt cuộc, chính trị không đạt yêu cầu mà nhân cách cũng không xây dựng được”

    (Mai Chí Thọ, Chủ tịch Hội Khuyến học TP.HCM, trích báo Công An).

  4. Như Ngọc

    Càng đọc, càng thấy, càng biết, càng lo cho con cái sau này. Cái nghề “làm cha mẹ” ở đâu khó hơn ở cái nước này không?

    1. Dr. Nikonian Post author

      Bạn nói đúng. Các bậc cha mẹ ở Sài Gòn hồi trước, nuôi cả chục đứa con ăn học. Nhưng chắc chắn không cực khổ, vất vả, nhiều lo lắng như các phụ huynh trẻ thời nay. Nhà trường hồi đó đã làm rất tốt nhiệm vụ giáo dục trí dục, đức dục của mình.
      Có đời thuở nào mà trước nhiều cổng trường lại treo câu khẩu hiệu thế này: “Cổng trường em sạch đẹp, an toàn”. Khi các yếu tố “sạch”, “đẹp”, “an toàn” vẫn còn là mục tiêu vươn đến (hay chưa đạt được) của môi trường sư phạm thì chỉ biết ngửa mặt kêu trời thôi.

  5. nguoidalat

    “Nhà trường hồi đó đã làm rất tốt nhiệm vụ giáo dục trí dục, đức dục của mình.”

    Do la chuyen cua hoi do.

    Con day la chuyen cua hoi nay:

    Ve Tri duc: Phu huynh ngay nay ngoai viec lam lung cuc kho de dong thue, nuoi gia dinh thi cung phai cang suc lo them cho nha truong va cac thay co de mong con minh duoc su giao duc dang hoang ma dang ly ra mac nhien chung phai co (Em co kinh nghiem ve viec nay ngay tu nam lop 7 khi chu nhiem mon Van la mot co giao moi duoc thuyen chuyen tu ngoai Bac vo. Chac khong bao gio quen duoc ten va guong mat cua co khi co cho tui em hoc bai hoc dau doi ve che do “giao duc” moi)

    Ve Duc duc: Cac phu huynh chac phai suy nghi nhieu de bao ve con em khong nhiem nhung thoi xau tu truong hoc va ,buon thay, tu chinh cac thay co (xin ta loi so it cac nha giao con luong tam nghe nghiep).

    Ban Nhu Ngoc noi chi phai, nghe “cha me” o cai xu nay cuc nhu dau tram ho khi phai lo qua nhieu.

  6. nguyen tam

    Hoi do, cap tieu-hoc(toi lop 5) trong he-thong truong cong-lap hoan-toan mien-phi, cho nen neu muon , thi du ngheo van co the di hoc de trang-bi nhung kien-thuc can-ban cho doi song.

    Nhin nhung tre em Vietnam lang-thang ngoai duong trong gio hoc ma….dau long.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s