Giới quan chức bắt đầu lên tiếng


Tình hình là: sau mấy bài viết đầy “tình thương mến thương” về trò lỡm của BYT, Nikonian tôi đã chuẩn bị hành lý tư trang sẵn sàng. Để lỡ có trát hầu tòa hay tống ngục của BYT, vô tù còn có cái muỗng múc mắm tôm chan cơm ăn cho đỡ tủi.

Hóa ra, không có nỗ lực nào là thừa. Vietnam Week hôm nay công bố bài của TS Nguyễn Sĩ Dũng, phó chủ nhiệm văn phòng quốc hội về chuyện này. Ở xứ mình, tiếng nói của chục thằng làm chuyên môn, không nặng ký bằng lời bảo ban của một quan chức. Vậy là Nikonian tôi “hạ cánh an toàn” như d/c Nguyễn Việt Tiến rồi. Hay nói dại, nếu có vô tù, thì bạn tù cũng toàn “thứ dữ”, ăn ké đồ thăm nuôi cũng đỡ vã, không lo đói, không lo đại bàng bề hội đồng.

Anyway, hoan hô bác Dũng một phát, mặc dù bác í dek có xinh trai như bác Đáng

Thiện tai, thiện tai.

Đại GS TS chuyên khoa Mắm tôm Nikonian

Nguyên văn lời bác Dũng đây:

Cũng giống như hổ không phải là mèo bắt chuột, dịch tả không phải là loại tiêu chảy cấp bình thường, mà là tiêu chảy cấp chết người.

Gọi bệnh tả là dịch tiêu chảy cấp cũng không sai: vi khuẩn tả (cholerae) là một trong những tác nhân gây ra tiêu chảy cấp. Tuy nhiên, cũng giống như hổ không phải là loại mèo bắt chuột, bệnh tả không phải là loại tiêu chảy cấp bình thường. Nó là loại tiêu chảy cấp chết người. Và nó cũng lây lan với tốc độ chết người.

Bệnh tả đã gây ra những hậu quả thảm khốc như thế nào trong quá khứ là điều ít người không biết. Vậy thì, gọi bệnh tả là bệnh tả có tác dụng cảnh báo cao hơn rất nhiều so với việc gọi trại nó đi.

Gọi bệnh tả là bệnh tả còn quan trọng ở chỗ nó định hướng chính xác các nỗ lực phòng chống dịch, nhờ đó sức người, sức của sẽ được phân bổ tập trung hơn và khả năng khắc phục dịch bệnh sẽ cao hơn.

Rõ ràng, để chống dịch tiêu chảy cấp, phạm vi của các nỗ lực sẽ phải rộng lớn hơn (vì bệnh tả chỉ là một trong những nguyên nhân gây ra tiêu chảy mà thôi). Mà như vậy, thì chúng ta đã không xác định đúng ưu tiên, các nguồn lực hạn chế của chúng ta đã bị phân bổ phân tán và kém hiệu quả.

Gọi bệnh tả là bệnh tả còn quan trọng ở chỗ nó định hướng chính xác hành vi phòng chống bệnh của người dân. Để phòng chống bệnh tả điều quan trọng là phải ăn chín, uống sôi. Điều ấy ai ai cũng biết. Và ai ai cũng có thể làm. Tuy nhiên, người dân phải biết được chắc chắn cái thứ dịch tiêu chảy cấp mà các quan chức y tế đang nói đến chính là bệnh tả, chứ không phải là một thứ gì khác.

Nếu bệnh tả lây lan qua con đường ăn uống thì điều chỉnh hành vi ăn uống của con người là quan trọng nhất để phòng chống dịch. Tuy nhiên, không thể điều chỉnh được hành vi của hàng triệu con người, nếu như hàng triệu con người không có được thông tin chính xác và không tự nguyện tuân thủ.

Cuối cùng, nếu có đến từ 70% đến 80% các ca tiêu chảy cấp hiện nay là do vi khuẩn tả (cholerae) gây ra, thì số liệu thống kê đang cho chúng ta thấy rất rõ là nên gọi sự vật thế nào cho đúng với bản chất của nó. Và, trong tình hình hiện nay, lương tâm cũng đang đứng về phe của các số liệu thống kê.

Ts. Nguyễn Sĩ Dũng

Advertisements

Cái gì đằng sau tin tiền gây tiêu chảy cấp?


Một nguồn tin từ báo chí (xem link ở cuối bài), dẫn lời TS Trần Đáng, Cục trưởng Cc V sinh an toàn thc phm – B Y tế xác nhn, gn 100 mu tin mà Cc tiến hành ly ngu nhiên đu nhim khun Escherichia coli (E. coli) rt cao.

Theo lời TS Đáng, “kết quả xét nghiệm các mẫu tiền mệnh giá 500 đồng, 1.000 đồng và 2.000 đồng lấy từ các quán ăn đường phố thì 100% bị nhiễm khuẩn E. coli.

Trong khi đó, các loại tiền mệnh giá lớn hơn như 5.000 đồng, nhiễm 94%, 10.000 đồng nhiễm 86%, 2 loại tiền mệnh giá 20.000 đồng và 50.000 đồng nhiễm khuẩn E.coli đều ở mức lần lượt là 65%- 70%.”

Từ những số liệu khá chi tiết này, TS Đáng kết luận: “Nếu như không kim soát được lượng tin nhim khun E.coli lưu thông thì nguy cơ mang mm bnh, ch yếu là nh hưởng v đường tiêu hóa s lây lan cao. Đc bit là tin các ch, các cơ s dch v thc phm va hè, l đường”.

Tính xác thực của các số liệu là đúng tuyệt đối, nếu như người ta biết rằng vi khuẩn Escherichia coli (gọi tắt là E. coli), cùng với 7 vi khuẩn khác (Klebsiella, Proteus, Enterobacter, Serratia, Citrobacter, Morganella, Providencia, Edwardsiella[1]) là những vi khuẩn thường trú, cộng sinh (normal flora) ở người và động vật. Trên người khỏe mạnh, E.coli là trực khuẩn gram âm vi trùng chủ đạo thường trú ở đường tiêu hóa và không gây bệnh[2]. Chỉ trong một số điều điều kiện nhất định, với một vài á chủng nhất định, vi khuẩn E. coli mới có thể tiêu chảy. E. coli chưa bao giờ được ghi nhận là thủ phạm chính của bệnh tiêu chảy, vì chỉ có khoảng 4% người bị nhiễm E. coli bị tiêu chảy mà thôi. Điều này giúp giải thích, chứng tiêu chảy không phải là hậu quả tất yếu với thói quen xài tiền, mặc dù dân ta đã biết xài tiền giấy từ thời Hồ Quí Ly (?). Xét về mặt vi trùng học, không có đồng tiền nào là sạch, trừ phi nó được in ấn và lưu thông trong một môi trường vô trùng tuyệt đối như phòng mổ. Lập luận như ông Đáng, ắt hẳn các nhân viên kế toán, thủ quĩ, ngân hàng là những người trong nhóm nguy cơ rất cao và thường xuyên bị tiêu chảy (?)

Trong một diễn biến khác, người ta cũng tuyên bố chắc nịch: “Rau sng ti các nhà hàng được kim đu có vi khun Coliforms, E.Coli, Cl.perfringens, Staph.aureus vi mt đ 50 – 500 vi khun trong 1 gam rau. Điu đó chng t rau sng đã b nhim phân đã lâu và mi nhim. Mt s mu rau sng cũng có phát hin vi khun t.

Đặt trong một ngữ cảnh khá gượng gạo và lan man, người ta có thể hiểu lầm rằng, đây là những vi khuẩn dẫn đến bệnh tả.

Phải xác định ngay, các vi khuẩn nói trên không phải là Vibrio cholerae, thủ phạm duy nhất của bệnh tả. Việc phát hiện các vi khuẩn này với tỷ lệ cao trong thực phẩm, tiền như các công bố gần đây nhất của BYT, có thể giúp ích cho việc đánh đồng cái gọi là “hội chứng tiêu chảy cấp”, vốn do nhiều nguyên nhân và bệnh tả, chỉ do vi khuẩn V. cholerae. S có mt ca các vi khun này trong rau ci hay nước là tín hiu cho thy thc phm có th b phơi nhim khun (xin nhấn mạnh: chỉ là có thể, chứ không tuyệt đối). Nhưng phơi nhim khun không có nghĩa là nguyên nhân gây bnh t, bi vì đ phơi nhim phi cao mi có kh năng gây bnh. Đồng thời, các vi khuẩn dạng coliform này là các vi khuẩn cộng sinh, có thể hiện diện trong đất, da, nước ao hồ, rau cải… Ngay cả ở Mỹ cũng vậy

Quay về với bệnh tả, được y học xếp vào nhóm bệnh “phát sinh từ nước” (water-born disease), bệnh sẽ phát tán thành dịch tả qua đường nước uống, khi hi đ mt s điu kin v dch t sau đây:

1. – Có mt s ln người bnh và người lành mang vi trùng t trong cng đng

2. – Nhng người này, vì nhiu lý do khách quan và ch quan, thi phân ca mình mt cách ba bãi ra môi trường chung quanh

3. – Ngun nước ung b ô nhim trm trng và rng khp bi vi trùng t và được nhng người khác, qua vic ung nước này, nut vào bng mt s lượng ln vi trùng. Nên nh, tính cht acid cao (pH=2) ca dch v trong d dày đã giúp tiêu dit khá ln lượng vi trùng. Điu này giúp gii thích vì sao các bnh đường rut, trong đó có dch t thường phát tán vào mùa nng nóng, khi người ta phi ung nước nhiu hơn.

Trên cơ sở này, việc phát hiện phẩy khuẩn tả ở h Linh Quang HN là không ngoài những hiểu biết kinh điển về dịch tễ học của bệnh tả. Điều ngạc nhiên ở đây là tại sao người ta không tiến đến phát hiện này sớm hơn, từ đợt dịch vào cuối năm trước. Chắc là do mê mải “đánh” mắm tôm thịt chó (?).

Tuy nhiên, dch t không ch n ra nhng vùng cư dân cnh h, mà đã lan ta khp Hà ni, ở những vị trí khá xa hồ Linh Quang. Dưới góc nhìn dch t hc, th phm truyn bnh vn là ngun nước, nhưng hoàn toàn không loại trừ được ngun nước ung, ch không phi ch mi mt cái h ao tù nước đng. Ngun nước ung có th b ô nhim ngay t nhà máy, h thng ng dn, mch nước ngm… Phi truy tìm theo hướng trit đ này, chứ không phải chỉ tập trung làm sạch hồ Linh Quang mà bỏ qua các nguồn nước khác.

Do đó, không nên mất thời gian và phân tán dư luận bằng việc mở rộng, một cách gượng gạo và hài hước, nguyên nhân và danh sách các thủ phạm gây “tiêu chảy cấp nguy hiểm”. Nguyên nhân của bệnh tả thì rất hẹp (chỉ do vi trùng tả), nhưng đường lây thì rất rộng, qua TẤT CẢ những thực phẩm, nước uống kém vệ sinh, không được nấu chín. Không cứ chỉ thịt chó, mắm tôm và 6 loại thực phẩm mà BYT “khuyên không nên dùng”.

Tại sao, không khuyên người dân một cách đơn giản và triệt để như thế này: Rửa tay sạch trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Thay vì vắt óc tìm cách khử khuẩn số tiền mặt khổng lồ đang lưu thông, như TS Trần Đáng đang băn khoăn?

Mắm tôm chưa được minh oan, nay đến thịt chó, rau ngổ, lá mơ và một thứ “ăn” được, tuy không bằng đường miệng: tiền! Danh sách các thủ phạm gán ghép, khiên cưỡng cho đợt dịch tả này còn kéo dài đến chừng nào nữa? Và đâu là nguyên nhân của sự lập lờ này: thiếu kiến thức, hay trò chơi phù phép của những danh từ y học cao siêu nhưng vô nghĩa.

Viết thêm:

Tóm lại, về mặt truyền thông y học khi dịch tả bùng nổ, BYT đã “thành công mỹ mãn” khi đạt được 2 mục tiêu:

1. Tạo ra sự khinh suất khi cố tình đánh đồng “tiêu chảy cấp” và dịch tả.
2. Hậu quả là sự hoang mang không đáng có của dân chúng về mắm tôm, thịt chó, lưu thông tiền tệ…Đồng thời, là những hành vi tệ hại và thiếu văn hóa với nhân dân như tịch thu mắm tôm, công bố tên các nhà hàng bị nhiễm khuẩn…

Viết thêm cái nữa: tin hành lang cho hay đã có chỉ thị cấm phổ biến thông tin tiền bị nhiễm bẩn (chia buồn với quan đốc xinh trai về cú việt vị này). Báo Tiền phong, nguồn tin đã dẫn trong bài viết này đã hạ bài xuống trên website của mình. Nhưng nó còn ở đây nè

Lại viết thêm cái nữa (nhiều chuyện quá ): Cảm ơn blogger cây sầu riêng trổ bông đã nhiệt tình ủng hộ. Xin hẹn một chầu thịt chó mắm tôm sau khi lĩnh tiền nhuận bút

[1] Nguồn tham khảo: Harrison’s principles of Internal Medicine, 16th edition, Mc Graw Hill, 2006

[2] Sách đã dẫn

Minh bạch và riêng tư trong truyền thông y học


Tình hình dịch tả đang nóng lên từng ngày. Dư luận thì trái chiều: kẻ quan tâm lo lắng, người nhất mực thờ ơ. Trong đó, mẩu tin về người mắc bệnh tả đầu tiên ở TP HCM quả thật ý nghĩa. Nó cho thấy dịch tả là một mối đe dọa có thật, bất cứ mọi giới hạn địa lý gần xa. Dịch tả có thể xảy ra cho bất kỳ ai, như đã xảy ra cho bà cụ tội nghiệp nọ.

Thông tin về dịch bệnh là cần thiết. Vì minh bạch, trung thực luôn luôn là những yếu tố cốt lõi của truyền thông, nhất là truyền thông y học. Nhưng, có cần thiết phải “minh bạch” đến thế hay không? Khi tên họ, địa chỉ của BN được công bố đầy đủ, công khai. Khi hình ảnh BN trên giường bệnh, được các ống kính đặc tả đến từng chi tiết, kể cả từng nét nhăn mặt đau đớn. Và trên nhiều tờ báo giấy, báo mạng, thông tin rất cá nhân của một con người cụ thể được phơi bày nguyên vẹn.

Tôi không nghĩ việc đăng đầy đủ danh tánh, họ tên, đưa hình ảnh (có thể nhận dạng) của BN lên mặt báo là một việc làm bắt buộc và cần thiết. Chỉ cần chỉ cho công chúng thấy: Đã có một con người cụ thể, bằng xương bằng thịt chứ không phải ngụy tạo, bị mắc bệnh tả tại TP của chúng ta. Như thế là đủ. Tính cảnh báo của thông tin dịch bệnh không hề giảm đi nếu chúng ta để cho BN một chút quyền riêng tư tối thiểu, dù không có căn bệnh nào là đáng hổ thẹn.

Trong các bệnh án y học được công bố (case-report), tên bệnh nhân phải được viết tắt. Sách giáo khoa y học, nếu không thật sự cần thiết, bắt buộc phải che mắt và bộ phận sinh dục của BN (ảnh minh họa là hình chụp một BN bị hội chứng Cushing trong một cuốn sách thuốc tôi học). Và trên hết, những thông tin này phải được sự chấp thuận của BN hay người giám hộ, bằng văn bản. Những nguyên tắc này đã được long trọng cam kết thành một công ước quốc tế hẳn hòi về quyền được bảo mật của BN.

Trúng số còn muốn ẩn danh. Có ai muốn tên tuổi mình được công bố trên tất cả các phương tiện truyền thông vì “lỡ” mắc bệnh tả?

Tóm lại, minh bạch với công chúng, bảo mật với bệnh nhân, thông tin về dịch tả không hề giàm nhẹ tính thời sự nóng hổi của nó, mà còn là biểu hiện của một xã hội văn minh và tôn trọng con người, như nó phải có.

Dịch tả, Sắc và Giới – unrated version 2008


From cavenui

Như vậy là trong giới bác sĩ VN có 2 quan điểm khác nhau về mắm tôm-dịch tả. Em không có kiến thức ngành y nên không thể “nói như đúng rồi” với các bác rằng quan điểm này là đúng, quan điểm nọ là sai (cũng như em không tham gia điều tra vụ PMU 18 thì không thể nói với các bác rằng ông Nguyễn Việt Tiến oan hay không oan), nhưng em có quyền tin người này hơn là người nọ.

Em thấy BS Phương tuổi đã cao (bằng chứng: đã học đệ thất, tức là dưới chế độ cũ, con trai bác sĩ đủ lớn để biết chửi thề khi thấy 1 ông tiến sĩ bi bô trên ti vi) mà lập luận có lý, lên xuống nhịp nhàng, tranh biện vừa đanh thép vừa cười đùa, tỏ ra là có phong độ , hay nói như ca sĩ Phương Thanh chị em, là rất là “xung”.

Còn BS Trần Đáng tuy nhìn mặt cũng xinh giai (ảnh) nhưng trông cứ chã chã thế nào.

Nên em tin BS Phương hơn, một niềm tin rất gái . Các gái khác em không ép. Nói như nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo anh em, tin thì tin ứ tin thì thôi.

From Nikonian: Cha ơi mẹ ơi, trời cao đất dày ơi. Sau bao nhiêu năm hành nghề, có một người chưa hề biết mặt lại đặt niềm tin có tính trai gái vào uy tín khoa học của tôi. Hóa ra, cuộc tranh luận về bệnh tả cũng bị ảnh hưởng giới tính ư? Nếu bác Đáng mà chẳng xinh trai đến thế, chắc tôi đã ghi điểm trước bác ấy từ lâu. Đề nghị đ/c cavenui làm rõ khoản này cái

Anyway, Hoan hô cavenui. Hông biết bạn là ai, nhưng tôi bạn. (tôi quan tâm tất cả những gì liên quan đến giới tính, he he)

Dịch tả, Sắc và Giới – unrated version 2008


From cavenui

Như vậy là trong giới bác sĩ VN có 2 quan điểm khác nhau về mắm tôm-dịch tả. Em không có kiến thức ngành y nên không thể “nói như đúng rồi” với các bác rằng quan điểm này là đúng, quan điểm nọ là sai (cũng như em không tham gia điều tra vụ PMU 18 thì không thể nói với các bác rằng ông Nguyễn Việt Tiến oan hay không oan), nhưng em có quyền tin người này hơn là người nọ.

Em thấy BS Phương tuổi đã cao (bằng chứng: đã học đệ thất, tức là dưới chế độ cũ, con trai bác sĩ đủ lớn để biết chửi thề khi thấy 1 ông tiến sĩ bi bô trên ti vi) mà lập luận có lý, lên xuống nhịp nhàng, tranh biện vừa đanh thép vừa cười đùa, tỏ ra là có phong độ , hay nói như ca sĩ Phương Thanh chị em, là rất là “xung”.

Còn BS Trần Đáng tuy nhìn mặt cũng xinh giai (ảnh) nhưng trông cứ chã chã thế nào.

Nên em tin BS Phương hơn, một niềm tin rất gái . Các gái khác em không ép. Nói như nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo anh em, tin thì tin ứ tin thì thôi.

From Nikonian: Cha ơi mẹ ơi, trời cao đất dày ơi. Sau bao nhiêu năm hành nghề, có một người chưa hề biết mặt lại đặt niềm tin có tính trai gái vào uy tín khoa học của tôi. Hóa ra, cuộc tranh luận về bệnh tả cũng bị ảnh hưởng giới tính ư? Nếu bác Đáng mà chẳng xinh trai đến thế, chắc tôi đã ghi điểm trước bác ấy từ lâu. Đề nghị đ/c cavenui làm rõ khoản này cái

Anyway, Hoan hô cavenui. Hông biết bạn là ai, nhưng tôi bạn. (tôi quan tâm tất cả những gì liên quan đến giới tính, he he)

Dịch tả, Sắc và Giới – unrated version 2008


From cavenui

Như vậy là trong giới bác sĩ VN có 2 quan điểm khác nhau về mắm tôm-dịch tả. Em không có kiến thức ngành y nên không thể “nói như đúng rồi” với các bác rằng quan điểm này là đúng, quan điểm nọ là sai (cũng như em không tham gia điều tra vụ PMU 18 thì không thể nói với các bác rằng ông Nguyễn Việt Tiến oan hay không oan), nhưng em có quyền tin người này hơn là người nọ.

Em thấy BS Phương tuổi đã cao (bằng chứng: đã học đệ thất, tức là dưới chế độ cũ, con trai bác sĩ đủ lớn để biết chửi thề khi thấy 1 ông tiến sĩ bi bô trên ti vi) mà lập luận có lý, lên xuống nhịp nhàng, tranh biện vừa đanh thép vừa cười đùa, tỏ ra là có phong độ , hay nói như ca sĩ Phương Thanh chị em, là rất là “xung”.

Còn BS Trần Đáng tuy nhìn mặt cũng xinh giai (ảnh) nhưng trông cứ chã chã thế nào.

Nên em tin BS Phương hơn, một niềm tin rất gái . Các gái khác em không ép. Nói như nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo anh em, tin thì tin ứ tin thì thôi.

From Nikonian: Cha ơi mẹ ơi, trời cao đất dày ơi. Sau bao nhiêu năm hành nghề, có một người chưa hề biết mặt lại đặt niềm tin có tính trai gái vào uy tín khoa học của tôi. Hóa ra, cuộc tranh luận về bệnh tả cũng bị ảnh hưởng giới tính ư? Nếu bác Đáng mà chẳng xinh trai đến thế, chắc tôi đã ghi điểm trước bác ấy từ lâu. Đề nghị đ/c cavenui làm rõ khoản này cái

Anyway, Hoan hô cavenui. Hông biết bạn là ai, nhưng tôi bạn. (tôi quan tâm tất cả những gì liên quan đến giới tính, he he)

Dịch tả, Sắc và Giới – unrated version 2008


From cavenui

Như vậy là trong giới bác sĩ VN có 2 quan điểm khác nhau về mắm tôm-dịch tả. Em không có kiến thức ngành y nên không thể “nói như đúng rồi” với các bác rằng quan điểm này là đúng, quan điểm nọ là sai (cũng như em không tham gia điều tra vụ PMU 18 thì không thể nói với các bác rằng ông Nguyễn Việt Tiến oan hay không oan), nhưng em có quyền tin người này hơn là người nọ.

Em thấy BS Phương tuổi đã cao (bằng chứng: đã học đệ thất, tức là dưới chế độ cũ, con trai bác sĩ đủ lớn để biết chửi thề khi thấy 1 ông tiến sĩ bi bô trên ti vi) mà lập luận có lý, lên xuống nhịp nhàng, tranh biện vừa đanh thép vừa cười đùa, tỏ ra là có phong độ , hay nói như ca sĩ Phương Thanh chị em, là rất là “xung”.

Còn BS Trần Đáng tuy nhìn mặt cũng xinh giai (ảnh) nhưng trông cứ chã chã thế nào.

Nên em tin BS Phương hơn, một niềm tin rất gái . Các gái khác em không ép. Nói như nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo anh em, tin thì tin ứ tin thì thôi.

From Nikonian: Cha ơi mẹ ơi, trời cao đất dày ơi. Sau bao nhiêu năm hành nghề, có một người chưa hề biết mặt lại đặt niềm tin có tính trai gái vào uy tín khoa học của tôi. Hóa ra, cuộc tranh luận về bệnh tả cũng bị ảnh hưởng giới tính ư? Nếu bác Đáng mà chẳng xinh trai đến thế, chắc tôi đã ghi điểm trước bác ấy từ lâu. Đề nghị đ/c cavenui làm rõ khoản này cái

Anyway, Hoan hô cavenui. Hông biết bạn là ai, nhưng tôi bạn. (tôi quan tâm tất cả những gì liên quan đến giới tính, he he)